ผู้สูงอายุที่มีภาวะโภชนาการต่ำ (undernutrition)


ผู้สูงอายุที่มีภาวะโภชนาการต่ำ (undernutrition)

ภาวะโภชนาการต่ำ (undernutrition)  พีที  เนอรฺ์สซิ่งโฮม รับดูแลผู้สูงอายุ  เชียงใหม่  สันป่าตอง

          ภาวะโภชนาการต่ำหรือภาวะขาดสารอาหาร หมายถึง สภาวะของร่างกายที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอกับความต้องการ หรือได้รับเพียงพอ แต่ไม่ครบถ้วนหรือไม่สามารถดูดซึมไปใช้ได้ตามที่จะควรจะเป็น ภาวะขาดสารอาหารพบได้เสมอในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะภาวะขาดอาหารประเภทโปรตีนและพลังงาน (protein-calorie undernutrition) ในปัจจุบันมีรายงานถึงภาวะขาดสารอาหารในประชากรผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้น โดยพบว่า ภาวะขาดสารอาหารจะเกิดขึ้นประมาณ 20 – 75% ของผู้ป่วยสูงอายุที่อยู่ในโรงพยาบาล (Mc Whirter, & Penninggton, 1994) 10 – 60% ของผู้ป่วยในสถานพักฟื้นคนชรา (Rudman & Feller, 1989; Kersterter, Holhausen, & Fitz, 1992) และ 1 –9% ของผู้ป่วยสูงอายุที่อยู่ที่บ้าน (Edington, Kon, & Martyn, 1996) การประเมินผู้สูงอายุที่มีภาวะขาดสารโปรตีนและพลังงาน ใช้วิธีต่างๆ ประเมินร่วมกัน คือ น้ำหนักลดลงร้อยละ 5 ของน้ำหนักที่เคย
เป็นภายใน 1 เดือน (ร้อยละ 10 ของน้ำหนักที่เคยเป็นภายใน 6 เดือน) นอกจากนี้คณะผู้เชี่ยวชาญจากองค์การอนามัยโลก (expert committe) ได้ใช้ BMI เป็นตัวกำหนดภาวะขาดสารดปรตีนและพลังงาน
 
แบ่งออกเป็น 3 ระดับ คือ (Ferr-Luzzi, Sette, Frankin, & Jame, 1992)
 
ระดับ 1 รุนแรงน้อย (mild thinness) BMI 17.0 – 18.49 กก./ม2
ระดับ 2 รุนแรงปานกลาง (moderate thinness) BMI 16.0 – 16.99 กก./ม2
ระดับ 3 รุนแรงมาก (severe thinness) BMI <16.0 กก./ม2
 
สาเหตุของการขาดสารอาหาร
 
       ในผู้สูงอายุขาดสารอาหารประเภทโปรตีนและพลังงานเกิดได้จากหลายสาเหตุร่วมกัน ดังนี้(Verderly, 1994; Foster, 1998; Kamel, Thomas, & Morley, 1998)
 
      1. การเปลี่ยนแปลงตามอายุ เมื่ออายุมากขึ้นมีปัญหาเรื่องฟัน ฟันอาจหลุดร่วง มีน้ำลายลดลงทำให้การคลุกเคล้ากับอาหารไม่ดี มีความยากลำบากในการเคี้ยงอาหาร มีอาการเจ็บทำให้ผู้สูงอายุหลีกเลี่ยงอาหารที่เป็นผักสด เนื้อสัตว์ อาจงดรับประทานอาหาร หรือรับประทานอาหารน้อยลง
ร่วมกับการทำหน้าที่ของการรับรสและกลิ่นลดลง ทำให้ผู้สูงอายุเบื่ออาหาร
 
      2. ภาวะทุพลภาพ และการเจ็บป่วยเรื้อรังหลายชนิดก่อให่เกิดผลต่อภาวะทุพโภชนาการและรับประทานอาหารน้อยลง เช่น อัมพาต มีผลทำให้การรับประทานอาหารหรือกลืนอาหารลำบาก ภาวะหัวใจวาย ทำให้เบื่ออาหาร คลื่นไส้อาเจียน โรคติดเชื้อหรือมะเร็ง เพิ่มความต้องการสารอาหาร โรคสมองเสื่อม ทำให้หลงลืมการรับประทานอาหาร หรือไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้ นอกจากนี้การเจ็บป่วยเรื้อรังยังทำให้ไม่สามารถประกอบอาหารได้เท่าเทียมกับคนปกติทั่วไป
 
     3. การได้รับยาหลายชนิดร่วมกัน (polypharmacy) ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง การได้รับยาหลายชนิด สามารถทำให้รับประทานอาหารได้ลดลง ยาบางอย่างลดความอยากอาหาร บางอย่างระคายเคืองต่อกระเพาะอาหาร และยาบางอย่างก่อให้เกิดการคลื่นไส้อาเจียน เช่น
ยาในกลุ่ม NSAIDS ดิจิตาลิส (digitatis) ยากลุ่มอิริโธรมัยซิน (erythromycin) และกลุ่มเตตร้าซัยคลิน(tetracyclin) ฯลฯ
 
     4. ภาวะทางอารมณ์ เช่น ความซึมเศร้า ความเหงา การตัดขาดจากสังคม การสูญเสียความทรงจำ มีผลทำให้ไม่ย่อยอาหาร
 
    5. การควบคุมอาหารมากเกินไป เช่น ลดไขมันหรืออาหารอื่นๆ
 
    6. ปัญหาทางสังคมและเศรษฐกิจ การมีรายได้ต่ำ การขาดความรู้และบริการจัดการอย่างมี ประสิทธิภาพในการใช้จ่ายเงินในการหาอาหารที่มีประโยชน์
 
ผลกระทบของการมีภาวะขาดสารอาหาร
         ภาวะขาดสารอาหารในผู้สูงอายุจะทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนตามมา ได้แก่ อุบัติการณ์ติดเชื้อสูงขึ้น (Sullivan et al., 1992) แผลหายช้า และเสี่ยงต่อการเกิดแผลกดทับ (Welchl, Dowson, &Endred, 1991) ต้องอยู่โรงพยาบาลนานขึ้น (Shaw-Stiffel & et al., 1993) อัตราการตายสูงขึ้น(Campillo & et al., 1992) ดังนั้น ถ้าสมารถตรวจหาผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อการขาดสารอาหาร และดูแลให้ได้โภชนาการดีขึ้น จะสามารถป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่างๆ เหล่านี้ ทำให้ลดอัตราตายและความพิการลงได้
 
แนวทางการเพิ่มปริมาณสารอาหารให้แก่ผู้สูงอายุ
แนวทางการเพิ่มปริมาณสารอาหารให้แก่ผู้สูงอายุ มีดังนี้
 
1. หาสาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุรับประทานอาหารไม่ได้หรือลดลง และแก้ไขปัญหากินอาหารไม่ได้หรือลดลงของผู้สูงอายุ ซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญที่จะเพิ่มปริมาณการกินอาหารให้แก่ผู้สูงอายุ
 
2. การจัด/ปรับปริมาณอาหารให้ผู้สูงอายุให้เหมาะสม ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการกินอาหารการจัดอาหารให้แก่ผู้สูงอายุ ต้องคำนึงถึงสภาพร่างกายของผู้สูงอายุ ความสามารถในการเคี้ยว การกลืนอาหารด้วย แล้วจัดอาหารให้เหมาะสมแต่ละปัญหาที่มี ทั้งนี้ต้องสอดคล้องกับความต้องการของ
ผู้สูงอายุ การปรับชนิดและปริมาณอาหารที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ
 
 

 


News Search

PT-nursinghome

สถานบริบาลดูแลผู้สูงอายุ มุ่งมั่นให้บริการและดูแลคนที่ท่านรัก ดุจญาติมิตรของเราเอง ด้วยประสบการณ์การทำงานและการบริการมากว่า 3 ปี พร้อมด้วยทีมงานแพทย์ พยาบาล ผู้ช่วยพยาบาล และผู้บริหารมืออาชีพ ท่านมั่นใจได้ว่า คนที่ท่านรัก จะไม่ถูกทอดทิ้งอย่างแน่นอน