ปัญหาการนอนไม่หลับของผู้สูงอายุ


ปัญหาการนอนไม่หลับของผู้สูงอายุ

การนอนไม่หลับและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง

        การนอนไม่หลับเป็นปัญหาสุข ภาพท่มีีความ สา คัญและพบได้บ่อยท่ีสุด ในบรรดาปัญหาของ การนอนหลับ การนอนไม่หลับส่งผลกระทบต่อการ ด าเนินชีวิตของบุคคลท าให้เกิดผลเสียในด้านร่างกาย จิตใจ สังคม อาชีพ และ เศรษฐกิจ ในบทความนี้มี วัตถุประสงค์เพื่ออธิบายลักษณะและกลไกการเกิดการ นอนไม่หลับจากปัจจัยต่างๆท่เีก่ยีวข้อง การนอนไม่หลับส่งผลกระทบต่อบุคคลใน ด้านต่างๆ อนัได้แก่ ด้านร่างกาย โดยพบว่าผู้ท่นี อน ไม่หลับมักจะมีอาการไม่สุขสบายต่างๆ มีอาการ อ่อนเพลีย ไม่สดชื่น มีปัญหาด้านความคิด ง่วงนอน เวลากลางวัน มีรายงานการวิจัยระบุว่าผู้ท่นี อนไม่หลับ มีโอกาสท่จีะเป็นโรคในระบบหัวใจและหลอดเลือด มากกว่าผู้ท่ไีม่มีปัญหาการนอนหลับประมาณ 2 เท่า 

 

อายุ เมื่ออายุมากขึ้นโครงสร้างของการนอนหลับ จะเปล่ียนแปลงไปทั้งน้ีเน่ืองมาจากมีการลดลงของ เซลล์ประสาทในสมองท่มีีอทิธพิลต่อการเกดิ คล่ืนเดล ตาซึ่งเป็นคล่ืนสมองท่แีสดงถึงการนอนหลับชนิดลึก ในระยะท่ี3 และ 4 ของ NREM หรือเกิดจากการ เสื่อมของระบบประสาทควบคุมการท างานของจังหวะ ชีวภาพท่คีวบคุมการนอนหลับการมีระยะหลับลึกลดลงท าให้ผู้สูงอายุตื่นง่ายจากสิ่ง กระตุ้นต่างๆ ลักษณะการนอนไม่ หลับท่พี บบ่อยในผู้สงูอายุมักเป็นชนิดต่ืนกลางดึกแล้ว หลับต่อยากมากว่าชนิดอ่นืๆ อย่างไรกต็ามการท่จีะ สรุปว่าอายุท่มีากข้ึนเป็นปัจจัยเส่ยีงของการนอนไม่ หลับนั้นยังต้องค านึงถึงปัจจัยรบกวนอื่นๆเช่น ความเจ็บป่ วยด้าน ร่างกาย ภาวะซึมเศร้า ความวิตกกังวล และ ผลข้างเคียงจากการใช้ยา ซึ่งปัจจัยต่างๆ เหล่านี้พบได้ บ่อยในผู้สูงอายุมากกว่ากลุ่มอายุอื่นๆซึ่งเมื่อ ควบคุมตัวแปรเหล่านี้แล้วปรากฏว่าการนอนไม่หลับ ไม่ได้สมั พันธก์ บั อายุท่มีากข้ึนเสมอไปนอกจากน้ีผู้ท่อียู่ในวัยสงูอายุยังต้อง ประสบกับเหตุการณ์ในชีวิตของการสูญเสียคู่ครอง การเกษียณอายุ การที่บุตรแยกครอบครัวออกไป หรือ การมีปัญหาด้านเศรษฐกิจ ความโศกเศร้าและ ความเครียดจากเหตุการณ์ดังกล่าวส่งผลรบกวนต่อ การนอนหลับได้ 

 

เพศ การศึกษาเชิงระบาดวิทยาของการนอน ไม่หลับ พบว่าเพศหญิงนอนไม่หลับมากกว่าเพศชาย ลักษณะการนอนไม่หลับในเพศหญิงนั้นมีรูปแบบทั้ง การตื่นกลางดึกแล้วหลับต่อยาก หรือ เป็นร่วมกัน ระหว่างการนอนหลับยากเมื่อเริ่มต้นเข้านอนและการ ตื่นกลางดึกแล้วหลับต่อยาก นอกจากนี้ยังพบว่าเพศ หญิงใช้ยานอนหลับมากกว่าเพศชาย สาเหตุ ท่ทีา ให้เพศหญิงนอนไม่หลับมากกว่าผู้ชายน้ัน อาจมี ปัจจัยหลายประการท่เีก่ยีวข้อง ได้แก่ ความไม่สขุ สบายจากอาการต่างๆ ท่เีกดิข้ึนก่อนการมีรอบเดอืน และระหว่างการมีรอบเดือน ได้แก่ การคัด ตึงเต้านม เป็นตะคริว และ ปวดศีรษะ ซึ่ง อาการต่างๆเหล่านี้รบกวนการนอนหลับตอนกลางคืนการ เปล่ียนแปลงฮอร์โมนเพศในภาวะหมดประจ าเดือน ท าให้เกิดอาการร้อนวูบวาบและเหงื่อออก ซึ่งรบกวนการนอนหลับได้เช่นกัน นอกจากนี้ในวัย หมดประจา เดือนยังเป็นช่วงของการเปล่ียนแปลง ในชีวิต เช่น ลูกๆแยกครอบครัวออกไป มีการ เปล่ียนแปลงหน้าท่กีารงาน การดูแลบิดามารดาท่ี สูงอายุ หรือเลี้ยงดูเด็กเล็กๆ และ การปรับตัวต่อการ ตาย หรือ การหย่าร้างของคู่สมรส การเปล่ียนแปลง ต่างๆเหล่านี้ท าให้เกิดความรู้สึกสูญเสียความ เครียด และความวิตกกังวล ส่งผลให้รบกวนการนอน และท าให้เกิดปัญหาการนอนไม่หลับตามมาได้ 

 

ความเจ็บป่ วยด้านร่างกาย โรคและความผิดปกติในระบบต่างๆของ ร่างกาย ส่งผลรบกวนการนอนหลับ โดยโรคท่พี บว่า ท าให้เกิดอาการนอนไม่หลับ ได้แก่ โรคพาร์กินสัน ท า ให้ตื่นบ่อยและระยะเวลาการนอนหลับลดลง โรคหอบ หืดและโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ท าให้ตื่นบ่อยจากอาการ หายใจล าบาก โรคหัวใจขาดเลือดไปเลี้ยง รบกวนการนอนหลับจากอาการเจ็บหน้าอกโดยเฉพาะ ในระยะ REM โรคคอพอกเป็นพิษท าให้นอนหลับ ยาก โรคกระเพาะอาหารรบกวนการนอนหลับ เนื่องจากอาการปวดท้องจากการหลั่งกรดมากขึ้น โดยเฉพาะในระยะ REM โรคเบาหวานท าให้ปัสสาวะ บ่อยตอนกลางคืนจึงรบกวนการนอนหลับ ผู้ท่เีป็นโรคความดันโลหิตสงู และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง มักจะมีปัญหาตื่นเช้ากว่า ปกติในขณะท่ผีู้ท่มีีปัญหาระบบหัวใจและหลอดเลือด มักจะมีปัญหานอนหลับยาก นอกเหนือจากโรค ต่างๆแล้ว อาการท่กี่อให้เกดิ ความไม่สขุ สบายต่างๆ เช่น ความเจ็บปวด อาการไอ ไข้ ผื่นคัน ท้องเสีย ท าให้นอนไม่หลับได้เช่นกัน นอกจากนี้ ยังพบว่าผลข้างเคียงจากการใช้ยาหลายๆชนิด รบกวนต่อการนอนหลับ โดยยาท่รีบกวนการ นอนหลับ ได้แก่ ยาบาบิทูเรต ยาในกลุ่มคอร์ติโคส- เตียรอยด์ ยาปิดกั้นบีต้า (beta-blockers) ยาขับ ปัสสาวะ ยาขยายหลอดลม เช่น theophylline และ isoproterenol และยาต้านอาการซึมเศร้า 

 

สภาวะอารมณ์ สมาคมจิตแพทย์แห่งอเมริกา (American Psychiatric Association, 1994) ก าหนดให้อาการ นอนไม่หลับเป็นอาการหนึ่งของโรคทางจิตเวช เช่น ภาวะซึมเศร้า และวิตกกังวล สภาวะอารมณ์มี อิทธิพลต่อการนอนไม่หลับอย่างมาก นอกจากจะเป็น สาเหตุของการนอนไม่หลับแล้วยังเป็นอาการท่เีกดิ ตามมาจากการนอนไม่หลับได้เช่นกัน ลักษณะของ การนอนไม่หลับในผู้ท่มีภีาวะซึมเศร้า ได้แก่ การตื่นบ่อยกลางดึก การตื่นเช้ากว่าปกติ และรู้สึกว่า นอนหลับได้ไม่เตม็ อ่มิ ผู้ท่มีีภาวะซึมเศร้าจะนอน ไม่หลับมากกว่าผู้ท่ไีม่มภีาวะน้ีประมาณ 2 - 4 เท่า โดยสาเหตุท่ทีา ให้นอนไม่หลับเน่ืองมาจากแรงขับของ สมดุลของการนอนหลับ (homeostatic sleep drive) ลดลง หรือ การควบคุมจังหวะชีวภาพ ของ การนอนหลับผิดปกตส่วน ความวิตกกังวลมีความสัมพันธ์กับการนอนหลับยาก ตื่นบ่อยตอนกลางคืน และรู้สึกว่านอนหลับได้ไม่เต็ม อิ่ม เมื่อมีความวิตกกังวลเกิดขึ้นร่างกายจะมีการหลั่ง อิพิเนฟฟรีนและนอร์อิพิเนพฟรีนจาก ต่อม หมวกไตชั้นในและคอร์ติโซนจากต่อมหมวกไต ชั้นนอก ท าให้อัตราการหายใจ ระดับความดันโลหิต

 

เหตุการณ์ในชีวิต เหตุการณใ์นชีวิตท่ทีา ให้เกดิ ความเครียด ไม่ ว่าจะเป็นเหตุการณ์ในเชิงบวก เช่น การเลื่อนต าแหน่ง การถูกขอแต่งงาน การประสบความส าเร็จในการงาน หรือเหตุการณ์ในเชิงลบ เช่น การสูญเสียบุคคลอัน เป็นท่รีัก หรือ ญาติสนิทในครอบครัว หรือการ เข้ารักษาในโรงพยาบาล เหตุการณ์ทั้งสองลักษณะนี้ ท าให้บุคคลต้องมีการปรับตัวและอาจเกิดความเครียด หรือความวิตกกังวลขึ้นและส่งผลให้มีการเร้าทาง ความคิดและอารมณ์ ท าให้ขบวนการนอนหลับเป็นไป

สิ่งแวดล้อม สิ่งแวดล้อมของการนอนหลับ เช่น เสียง แสง สว่าง อุณหภูมิลักษณะที่นอน และ ผู้ที่นอนร่วมห้อง เป็นสาเหตุท่ทีา ให้นอนไม่หลับ โดยปกติแล้ว บุคคลมีความไวต่อการตอบสนองต่อสิ่งแวด-ล้อม ของการนอนหลับแตกต่างกัน บางคนสามารถปรับตัว ได้ต่อทุกสภาพสิ่งแวดล้อมของการนอนหลับ ในขณะ ท่บีางคนนอนไม่หลับชนิดในส่งิแวดล้อม ท่แีปลก ไปจากสภาพแวดล้อมของการนอนหลับ ตามปกติ เสยีงเป็นปัจจัยท่ทีา ให้เกดิ อาการนอนไม่หลับโดยทา ให้นอนหลับยากและทา ให้ต่ืนเรว็กว่าท่ตี้องการ พบว่า เสยีงท่เีกดิข้ึนบางคร้ังบางคราวส่งผลรบกวนต่อการ นอนหลับได้มากกว่าเสยีงท่ดีังอย่างต่อเน่ืองส่วนการสัมผัสแสงตลอดเวลาจะท าให้รู้สึกไม่ สุขสบายและรบกวนการนอนหลับ อุณหภูมิจาก สิ่งแวดล้อมส่งผลกระทบต่ออุณหภูมิภายในร่างกาย โดยตรง อุณหภมู ิห้องท่สีงูกว่า 23.9 องศาเซลเซียส จะทา ให้การนอนหลับในระยะท่ี 3 และ 4 ของ NREM และการนอนหลับระยะ REM ลดลง ท าให้ตื่น บ่อยขึ้นและมีการเคลื่อนไหวร่างกายเพิ่มมากขึ้น ส่วน อุณหภมู ิท่ตี่า กว่า 12.2 องศาเซลเซียส จะท าให้เกิด ความไม่สุขสบายและรบกวนการนอนหลับได้ความน่ิมแขง็ของท่นี อนเป็นสาเหตุ หน่ึงท่รีบกวนการนอนหลับ ท่นี อนท่แีขง็เกนิไป มักจะก่อปัญหากบั ผู้ท่เีป็นโรคข้ออกัเสบ ส่วนท่นี อนท่ี นิ่มเกินไปมักจะท าให้เกิดอาการปวดหลังได้ง่าย สาเหตุอีกประการหนึ่งของการนอนไม่หลับ คือการ รบกวนจากพฤติกรรมการนอนหลับของเพื่อนร่วม ห้องนอน เช่น การนอนกรน การพลิกตะแคงตัว การ นอนละเมอ การนอนกัดฟัน และ การนอนดิ้น เป็น ต้น


News Search

PT-nursinghome

สถานบริบาลดูแลผู้สูงอายุ มุ่งมั่นให้บริการและดูแลคนที่ท่านรัก ดุจญาติมิตรของเราเอง ด้วยประสบการณ์การทำงานและการบริการมากว่า 3 ปี พร้อมด้วยทีมงานแพทย์ พยาบาล ผู้ช่วยพยาบาล และผู้บริหารมืออาชีพ ท่านมั่นใจได้ว่า คนที่ท่านรัก จะไม่ถูกทอดทิ้งอย่างแน่นอน