การเปลี่ยนแปลงทางด้านภายในร่างกายผู้สูงอายุ


การเปลี่ยนแปลงทางด้านภายในร่างกายผู้สูงอายุ
การเปลี่ยนแปลงในผู้สูงอายุ
 
       เมื่ออเข้าสู่วยัสูงอายุจะมีการเปลี่ยนแปลงท้งัดา้นร่างกายจิตใจและสังคม ซ่ึงเป็นไป
ในทางที่เสื่อมถอยและจะเกิดข้ึนแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคลรายละเอียดดงัต่อไปน้ี
 
1. การเปลี่ยนแปลงด้านร่างกายในผู้สูงอายุ
 
1.1 การเปลี่ยนแปลงในระบบผิวหนังผิวหนังของผู้สูงอายุจะบางลง เหี่ยวและมี
รอยย่น เนื่องจากน้ำ และไขมนั ใตผ้วิหนงัลดนอ้ยลงเส้นใยอีลาสติน (Elastin)ลดลงแต่คอลลาเจน
(Collagen) เพิ่มข้ึนทา ใหผ้วิหนงัขาดความยดืหยนุ่ ต่อมเหงือมีขนาดเล็กลง มีจุดตกกระ(Lentigosenillis) ตามบริเวณใบหน้า แขนและหลังมือ อันเนื่องมาจากการสะสมของรงควัตถุสีดำหรือสีน้ำตาลเรียกวา่ สารไลโปฟัสซิน (Lipofusin) ซึ่งเป็ นสารที่ผลิตมาจากการแตกตัวของโปรตีนและไขมันที่เยื่อหุ้มเซลล์ห รือเกิดจากการเมตาบอลิซึมในเซลลโ์ดยเฉพาะขบวนการที่มีการใช้ออกซิเจนมากเกินไป เส้นผมมีสีขาวหรือสีเทาเนื่องจากการสร้างเมลานินลดลงขณะเดียวกันการไหลเวยีนเลือดไปเล้ียงบริเวณศรีษะได้น้อยทำให้เส้นผมไดร้ับอาหารไม่เพียงพอส่งผลทา ให้ผสูู้งอายมุ ีผมร่วงและบางลงจากเดิม นอกจากน้ียงัพบวา่ การสัมผัสแสงแดดที่มีรังสีอลัตราไวโอเลตทำ ใหเ้กิดการเสื่อมของผิวหนัง(Photoaging) จากการเปลี่ยนแปลงจากความสูงอายุและการเสื่อมของผิวหนังทำ ใหม้ีผลต่อผิวหนังผู้สูงอายุ คือ ผิวหนังแห้งแตกง่ายการหายของแผลช้าลงผิวหนงัไม่
สามารถคลายความร้อนเพื่อควบคุมอุณหภูมิของร่างกายให้ได้ด้ีเนื่องจากจา นวนต่อมเหงื่อและหลอดเลือดฝอยลดลงเมื่ออุณหภูมิภายนอกเพิ่มข้ึนจะไม่สามารถระบายความร้อนออกได้ทันอาจเกิดภาวะอุณหภูมิกายสูง (Hyperthermia) ต่อมไขมนั ซ่ึงจะอาศัยฮอร์โมนแอนโดรเจน (Androgen) ในการท างานจะลดประสิทธิภาพลง ทา ใหต่อมมีขนาดใหญ่ข้ึนและขนาดของรูของต่อมไขมันขยายใหญ่ข้ึนแต่ปริมาณของไขมันลดลง ร้อยละ 50 จึงท าให้ผิวหนังแห้งและทำให้ผู้สูงอายุมีอาการคันผิวหนังตามมา 
 
1.2 การเปลี่ยนแปลงในระบบกล้ามเนื้อและกระดูกกล้ามเน้ือในผู้สูงอายุจะมีจำนวนและขนาดเส้นใยลดลง การท างานของเอนไซมใ์นกลา้มเน้ือลดลง ปริมาณของกลัยโคเจน และโปรตีนที่สะสมในกลา้มเน้ือลดลงตามขนาดของกลา้มเน้ือทา ให้ร่างกายของผู้สูงอายุเสียสมดุลของไนโตรเจน ส่งผลทา ให้กลา้มเน้ือมีอาการสั่น เนื่องจากระบบเอกซ์ตร้าพัยรามิดัล (Extrapyramidalsystem)เสื่อมสภาพ เอ็นแข็งตัวทำให้รีเฟล็กซ์ลดลงและทา ใหก้ลา้มเน้ืออาจมีอาการแข็งเกร็งได้นอกจากน้ีขนาดของเส้นใยกลา้มเน้ือที่ลดลงในผู้สูงอาจเกิดจากการทัี่ไม่มีการเคลื่อนไหวของกล้ามเน้ือเป็นเวลานาน ๆ เป็นเหตุใหม้ีการฝ่อลีบของกล้ามเน้ือสำหรับเพศหญิงฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) ซึ่งทำหน้าที่กระตุ้นการทำงานของเซลล์กระดูก (Osteoblast)ลดลงหลงัวยัหมดประจา เดือนจึงส่งผลให้แคลเซียมมีการสลายออกจาก9กระดูก ร้อยละ 2.5 ต่อปีทา ใหก้ระดูกเปราะบางและแตกหกัง่าย(วิไลวรรณ ทองเจริญ,2548) ความยาวของกระดูกสันหลังลดลงเนื่องจากหมอนรองกระดูกบางลง กระดูกสันหลังเสื่อม หลงัค่อมหรือเอียงทำให้กระดูกเคลื่อนกดทับเส้นประสาท กระดูกบริเวณขอ้ ต่อต่าง ๆ บางลงความสามารถในการรับแรงกระแทกลดลงเนื่องจากปริมาณน้ำไขข้อกระดูกลดลง เป็นเหตุให้เกิดข้อเสื่อมจากการที่มีการเคลื่อนของข้อมาสัมผสั หรือเสียดสีกัน
 
1.3การเปลี่ยนแปลงในระบบหัวใจและหลอดเลือดการเปลี่ยนแปลงของกล้ามเน้ือหัวใจในผู้สูงอายุเป็ นผลมาจากการสะสมของไขมันการเปลี่ยนแปลงของเซลลก์ลา้มเน้ือหวัใจจะทำใหเ้กิดการฝ่อหรือการหนาตัวของ
กลา้มเน้ือหวัใจข้ึนซ่ึงการหนาตวัของกลา้มเน้ือหัวใจพบทหัวใจห้องล่างซ้ายเป็นส่วนใหญ่(Meiner, 2006)ลิ้นหัวใจในผู้สูงอายุจะมีการหนาตัว แขง็ตวัข้ึนและมีการเพิ่มของเน้ือเยื่อเกี่ยวพัน มีแคลเซียมไปเกาะที่ลิ้นหวัใจเพิ่มข้ึนในส่วนของลิ้นหวัใจเอออร์ติค(Aorticvalve)จากการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีผลกระทบต่อความสามารถในการบีบตวัของหวัใจโดยหัวใจต้องทำงานหนัก มากข้ึน ผนงัหลอดเลือดมีความยืดหยุ่นน้อยลง เพราะมีเส้นใยคอลลาเจนมากข้ึนมีการเชื่อมกันตามขวางทำให้เกิดภาวะหลอดเลือดแดงแข็งตัว(Miller, 2009)หลอดเลือดดำมีการหนาตัว อีลาสตินลดลงเมื่ออายุมากข้ึน หลอดเลือดดำ ขามีการหนาตัวส่งผลทำให้การไหลเวียนนเลือดจากส่วนปลายกลับเข้าสู่หัวใจลดลง(วศิน พุทธาวี, 2546: หน้า 357)
 
1.4การเปลี่ยนแปลงในระบบหายใจในผู้สูงอายุพบวา่ จะมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างภายนอกของปอด(Extrapulmonarystructure)ซ่ึงมีี่โครงเป็นส่วนที่ห่อหุ้มปกป้องอวยัวะภายในช่องอกเช่น ปอด หวัใจและหลอดเลือด ในผู้สูงอายุกระดูกซี่โครง กระดูกสันหลังจะมีแคลเซียมไปเกาะเป็นเหตุทา ใหซ้ี่โครงแข็งข้ึ้น (Miller, 1995)การเคลื่อนไหวของซี่โครงลดลงการยอมตามของผนังทรวงอกลดลง ผู้สูงอายุที่มีหลังโก่งหรือหลังคด มีการเสื่อมของหมอนรองกระดูกสันหลังจะทำให้ทรวงอกส้ันลงกลา้มเน้ือทำช่วยในการหายใจคือกลา้มเน้ือกระบงัลม (Diaphragm)กลา้มเน้ือระหวา่ งช่องซี่โครงช้นั นอกและช้นั ใน (Internal and External intercostals muscles)จะอ่อนแรงทา ใหก้ารหายใจเขา้ -ออก ลดลงเนื่องจากแรงในการหดตวัของกลา้มเน้ือลดลงประสิทธิภาพการหายใจจึงลดลงเพราะวา่ ผนงัทรวงอกแข็งข้ึนและความแขง็แรงของกลา้มเน้ือช่วย
หายใจลดลง โครงสร้างของทางเดินหายใจ (Airway structure)จะมีแคลเซียมไปเกาะตามหลอดลม
คอ (Trachea) และหลอดลมแยก (Bronchi) หลอดลมใหญ่จะมีขนาดเส้นผา่ นศูนยก์ลางใหญ่ข้ึนทำให้มีอากาศส่วนที่ไม่มีการแลกเปลี่ยนออกซิเจนเพิ่มข้ึนจึงทา ใหป้ ริมาตรของอากาศที่จะเขา้ไปแลกเปลี่ยนก๊าซลดลง (Lueckenotte, 1996)ขณะที่หลอดลมส่วนปลายมีขนาดเล็กลงเมื่ออายมุากข้ึนทำ ใหก้ารปิดของทางผ่านอากาศในปอดขณะหายใจออกเร็วกวา่ ปกติแต่แรงเสียดทานในทางผ่านอากาศในปอดไม่มีเปลี่ยนแปลง ส่วนในเน้ือปอดพบวา่ ถุงลมมีจ านวนลดลง ถุงลมที่เหลือจะมี10ขนาดใหญ่ข้ึน ผนังของถุงลมจะแตกได้ง่ายเนื่องจากเน้ือเยื่อเกี่ยวพันพ้ืนผิวของถุงลมลดลงร้อยละ20 เนื่องจากผนังถุงลมเสื่อมและบาง โดยพบวา่ มีค่าประมาณ 70 ตารางเมตร ในคนอายุ 30 ปี จะลด เหลือ 57 ตารางเมตร ในคนอายุ 80 ปี หรือลดลงประมาณ 2.7 ตารางเมตร ในทุกอายุ 10 ปีที่เพิ่มข้ึน(ประเสริฐ อัสสันตชัย, 2552)นอกจากน้ีความยดืหยนุ่ ของเน้ือปอดจะลดลงทา ให้ป ริมาตรอากาศคงค้างในปอด (Residual volume) เพิ่มข้ึน ท าให้จ านวนอากาศที่มากที่สุดที่คนสามารถหายใจออกได้(Vital capacity) ลดลง จะนา มาซ่ึงความไม่สมดุลของการระบายอากาศ (Ventilation)และการการกำซาบเลือด(Perfusion)ส่วนค่าความอิ่มตวัของออกซิเจนในหลอดเลือดแดงจะไม่เปลี่ยนแปลงตามอายุแต่ถ้าค่าความดันออกซิเจนในเลือดแดง (PaO2) ลดลงต่า กวา่ 60 มิลลิเมตรปรอท ค่าความอิ่มตัวของออกซิเจน (Oxygen saturation) จะลดลงอย่างมาก
 
1.5การเปลี่ยนแปลงในระบบทางเดินอาหารการเปลี่ยนแปลงในระบบทางเดินอาหารในผู้สูงอายนั้นเริ่มต้น ตั้งแต่ฟัน คือ ฟันของผู้สูงอายุจะมีสีคล้า เนื่องจากมีโปรตีนจากน้า ลายหรือมีการดูดซึมสารที่มีสีไปสะสมที่ฟัน ตัวเคลือบฟันจะมีลกัษณะบางแตกง่ายเหงือกหุ้มคอฟันร่น ฟันผุหลุดร่วงหลอดอาหารมีการเคลื่อนไหวที่ลดลง มีการขยายตวัของหลอดอาหารข้ึนเนื่องจากมีการอ่อนกา ลงัของกลา้มเน้ือหลอดอาหารและคอหอยทำให้พบว่ามีอาหารใู่ นหลอดอาหารยาวนานประกอบกบักลา้มเน้ือหูรูดปลายหลอดอาหารมีการหย่อนตัว ทำงานช้าเป็ นสาเหตุทำให้มีการขย้อนอาหารจากกระเพาะกลบัข้ึนมายงัหลอดอาหาร ส่งผลให้ผู้สูู้งอายุมีอาการแสบยอดอกหรือเกิดการสา ลกัอาหารเขา้ไปในปอดจนเกิดภาวะปอดอกัเสบจากการสา ลกัอาหาร(Aspirate
pneumonia)กระเพาะอาหารและล าไส้ในผู้สูงอายุ พบวา่ เยื่อบุกระเพาะอาหารจะบางลง การบีบตัวและเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารลดลง สิ่งที่จะตามมาคือ ท าให้ระยะเวลาที่อาหารผา่ นกระเพาะอาหารช้าลงอาหารอยู่ในกระเพาะนานข้ึนทำ ให้ความรู้สึกหิวหรืออยากอาหารลดลงลำไส้เล็กลำไส้ใหญ่ก็มีการเคลื่อนไหวลดลงการดูดซึมสารอาหารต่าง ๆ ลดลงประกอบกับผุ้สูงอายุรับประทานอาหารที่มีเส้นใยน้อย การเคลื่อนไหวร่างกายลดน้อยลงจึงเป็นเหตุให้ผู้สูงอายุเกิดภาวะท้องผูกได้ง่ายนอกจากน้ีในภาวะเจ็บ ป่วยวิกฤตถ้าผู้สูงอายุได้ร้ับสารน้ำ ทางหลอดเลือดำ ไม่เหมาะสมจะมีส่วนทำใหผู้สูงอายุมีภาวะโซเดียม โพแทสเซียม ฟอสเฟตและแมกนีเซียมในเลือดต่ำไดง้่ายกว่า เซลล์ตับจะมีจำนวนลดลงและมีเน้ือเยื่อพังผืดเข้ามาจับ  การไหลเวียนของเลือดผ่านตับลดลงทา ใหก้ารทำ หน้าที่ของตับไม่มีประสิทธิภาพ การทำ ลายสารพิษต่างๆลดลงและการสร้างโปรตีนอัลบูมินลดลงทา ใหเ้กิดอาการบวมตามร่างกาย
 
1.6การเปลี่ยนแปลงในระบบอวัยวะสืบพันธุ์และทางเดินปัสสาวะในผู้สูงอายุขนาดของไตจะลดลงประมาณ 1 ใน 5 ของขนาดเดิม น้า หนกัและหน่วยไตลดลงแต่หน่วยไตที่เหลือมีขนาดใหญ่ข้ึน การไหลเวียนของเลือดไปเล้ียงที่ตับลดลงกลา้มเน้ือกระเพาะปัสสาวะมีการบีบตัวลดลงทา ใหม้ีปัสสาวะคั่งค้างประกอบกบความจุของกระเพาะปัสสาวะลดลงจาก 500 มิลลิลิตรเหลือ200-300มิลลิลิตร(Miller, 2009)ดงัน้นัจึงพบวา่ ผู้สูงอายุมีปัสสาวะบ่อย นอกจากน้ีในผู้สูงอายุสตรียังมีกลา้มเน้ืออุง้เชิงกรานหยอ่นตัวและกลา้มเน้ือหูรูดบริเวณปลายท่อปัสสาวะหย่อนตัวำ ใหเ้กิดปัญหากลั้น ปัสสาวะไม่อยู่และผู้หญิงจะมีรังไข่ฝ่อเล็กลง ปีกมดลูกเหี่ยว มดลูกมีขนาดเล็กลงปากมดลูกเหี่ยวและขนาดเล็กลง ช่องคลอดแหง้ ความยดืหยนุ่ ของช่องคลอดลดลง ท าให้มี
ความรู้สึกเจบ็ เวลามีเพศสัมพนัธ์ส่วนในผชู้ายจะมีปัญหาต่อมลูกหมากโตไปกดเบียดท่อปัสสาวะทำ ให้ปัสสาวะลำบากต้องถ่ายปัสสาวะบ่อยคร้ัง
 
1.7 การเปลี่ยนแปลงในระบบต่อมไร้ท่อในผสูู้งอายมุ ีการเปลี่ยนแปลงของต่อมไร้ท่อ
ทำใหม้ีการผลิตฮอร์โมนต่าง ๆ ลดลงได้เช่นต่อมธัยรอยด์มีพังพืดมาจับสะสมอยู่มากทา ให้การทำงานของต่อมลดลงเนื่องจากจากกลไกการกระตุ้นของฮอร์โมนต่อมธยัรอยด์(Thyroidstimulating hormone: TSH)ลดลง ท าให้ฮอร์โมนไตรไอโอโดธัยโรนิน (Triiodothyronine: T3)น้อยลงเป็นผลทา ใหผู้สูงอายุเกิดภาวะพร่องธยัรอยดฮ์อร์โมน (Hypothyroidism) ส่วนต่อมพาราธยัรอยด์จะท างานลดลงสร้างฮอร์โมนพาราธยัรอยออกมาไดแ้ ต่การทา งานของฮอร์โมนจะเพิ่มข้ึนในวัยสูงอายุเพราะระดับเอสโตรเจนซ่ึงออกฤทธ์ิตา้นการทำงานของฮอร์โมนพาราธยัรอยดม์ ีระดับลดลงส่วนตบัอ่อนมีการหลงั่ อินซูลินลดลง เน้ือเยื่อต่าง ๆ ของร่างกายมีการตอบสนองต่ออินซูลินลดน้อยลงเป็ นผลท าให้ระดับน้ำตาลในกระแสเลือดผสูู้งอายุสูงข้ึน
 
1.8 การเปลี่ยนแปลงในระบบประสาทในผสูู้งอายุน้ำหนักสมองจะลดลงประมาณร้อยละ 20 เมื่ออายุ 90 ปี(Kilner& Jane, 1997) และมีการเสื่อมของเซลล์ประสาทประมาณ 1แสนเซลล์/วัน (ประเสริฐอัสสันตชัย, 2552) การเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดเจน คือ การมองเห็นลดลงภาวะสายตายาวการได้ยินลดลง การรับกลิ่นและรับรสลดลงผสูู้งอายจุ ึงมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะทุพโภชนาการเนื่องจากการรับรู้การรับรสลดลง นอกจากน้ีเมื่ออายุมากข้ึนการตอบสนองของรูม่านตาลดลงการรับรู้ของประสาทรับความรู้สึกในผู้สูงอายุจะลดลงและยงัพบวา่ มีการเสื่อมสลายของเซลล์ประสาท (Neurons) ในสับสะแทนเทียไนกรา (Substantianigra) ซ่ึงเป็นกลุ่มเซลล์ประสาทที่อยู่ส่วนบนของกา้นสมอง (Brain stem) ท าให้ปริมาณโดปามีน (Dopamine)ลดลง
 ทำให้เกิดปัญหาของโรคพาร์กินสันและมีการเคลื่อนไหวเชื่องชา  พีที เนอร์สซิ่งโฮม  ศูนย์ดูแลผู้สูงอา่ยุ เชียงใหม่ สันป่าตอง

News Search

PT-nursinghome

สถานบริบาลดูแลผู้สูงอายุ มุ่งมั่นให้บริการและดูแลคนที่ท่านรัก ดุจญาติมิตรของเราเอง ด้วยประสบการณ์การทำงานและการบริการมากว่า 3 ปี พร้อมด้วยทีมงานแพทย์ พยาบาล ผู้ช่วยพยาบาล และผู้บริหารมืออาชีพ ท่านมั่นใจได้ว่า คนที่ท่านรัก จะไม่ถูกทอดทิ้งอย่างแน่นอน